توانایی تولید، توسعه و تجاریسازی فناوریهای پیشرفته به یکی از عوامل تعیینکننده جایگاه کشورها در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. در این میان، نوآوری دیگر صرفاً نتیجه فعالیت شرکتهای خصوصی یا پیشرفتهای علمی نیست؛ بلکه به موضوعی راهبردی در ارتباط با ظرفیتهای نهادی، سیاستهای عمومی، سرمایه انسانی و توان صنعتی کشورها تبدیل شده است.
برنامه پژوهشی نوآوری و سیاست صنعتی به مطالعه چگونگی شکلگیری اکوسیستمهای نوآوری و نقش دولتها در تقویت توانمندیهای فناورانه و صنعتی میپردازد. این برنامه بر این موضوع تمرکز دارد که چگونه کشورها از طریق طراحی سیاستهای هدفمند میتوانند از مرحله تولید دانش و تحقیق علمی عبور کرده و آن را به ظرفیتهای اقتصادی، صنعتی و راهبردی تبدیل کنند.
در دهههای اخیر، بازگشت سیاست صنعتی به مرکز توجه بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، نشاندهنده تغییر مهمی در نگاه دولتها به توسعه فناوری است. رقابت در حوزههایی مانند نیمههادیها، انرژیهای پاک، هوش مصنوعی و صنایع پیشرفته نشان داده است که بازار بهتنهایی همیشه قادر به ایجاد ظرفیتهای فناورانه بلندمدت نیست و دولتها بار دیگر به دنبال نقشآفرینی فعالتر در هدایت مسیرهای نوآوری هستند.
این برنامه به بررسی ابزارهای سیاست صنعتی از جمله حمایت از تحقیق و توسعه، سرمایهگذاری عمومی، مشوقهای تولید، توسعه نیروی انسانی متخصص، ایجاد زنجیرههای ارزش داخلی و همکاری میان دولت، دانشگاه و بخش خصوصی میپردازد. همچنین تفاوت میان مدلهای مختلف نوآوری و سیاست صنعتی در اقتصادهای بزرگ جهان مورد مطالعه قرار میگیرد.
یکی از مسائل کلیدی این حوزه، یافتن تعادل میان حمایت دولتی و پویایی بازار است. سیاست صنعتی موفق نیازمند ایجاد ظرفیت رقابتی است، نه جایگزین کردن تصمیمهای دولتی به جای سازوکارهای نوآوری. به همین دلیل، ارزیابی تجربه کشورهایی که توانستهاند میان سرمایهگذاری عمومی، رقابت اقتصادی و توسعه فناوری پیوند برقرار کنند، بخش مهمی از دستورکار این برنامه را تشکیل میدهد.
این برنامه تلاش میکند به یک پرسش بنیادین پاسخ دهد: در عصری که فناوری به یکی از پایههای اصلی قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیک تبدیل شده است، چه عواملی تعیین میکنند که یک کشور صرفاً مصرفکننده فناوری باقی بماند یا به یک بازیگر مؤثر در تولید و شکلدهی فناوریهای آینده تبدیل شود؟